Wat doe je als bijen in je tuin nestelen?

Je ziet insecten in en uit een gat vliegen, in de grond, onder de dakrand of in een schuurtje, en je weet niet of het bijen of wespen zijn. Dat onderscheid bepaalt veel: bijen zijn wettelijk beschermd en meestal ongevaarlijk als je ze laat zitten, wespen vragen soms om geduld en soms om ingrijpen, en hommels en solitaire bijen zijn doorgaans onschuldig. Zodra je weet wat er nestelt, weet je ook direct wat de veiligste en meest verantwoorde vervolgstap is.

Marijn de Vries

Hoofdredacteur tuinontwerp

Gepubliceerd op 10 augustus 2026Bijgewerkt op 10 augustus 20264 min lezen

Bijennestkastje met insecten in aan- en afvlucht tegen een achtergrond van groen gras en tuingrond op een zomerdag

Kijk eerst rustig naar vorm en gedrag voordat je iets doet. Honingbijen en wilde bijen zijn in Nederland wettelijk beschermd en meestal ongevaarlijk zolang je ze niet verstoort. Wespen zijn dat niet, maar ook bij een wespennest is een kalme blik verstandiger dan direct ingrijpen. In de meeste situaties is niets doen de beste eerste stap.

Bijen of wespen: dit zie je terug in vorm en gedrag

Honingbij: goudbruin en behaard, leeft in kolonies van duizenden dieren, vaak in een holle boom, schoorsteen of spouwmuur, vliegt rustig in een vaste aan- en afvlucht.
Wilde bij of hommel: veel verschillende soorten, meestal solitair of in kleine groepjes, nestelt in de grond, in muurspleten of in een bijenhotel, vertoont weinig verdedigend gedrag.
Wesp: geel zwart gestreept met een glad lijf, bouwt een grijs papierachtig nest van speeksel en houtvezels, vaak onder dakranden of in een schuurtje, reageert sneller fel bij verstoring.
Het nesttype geeft veel weg: een washoningraat wijst op honingbijen, een klein rond gaatje in kale grond vaak op een solitaire bij, een grijs bolvormig nest vrijwel altijd op wespen.

Wat je het beste doet, van laten zitten tot professionele hulp

Verplaats of dood een bijennest niet zelf, bijen zijn wettelijk beschermd. Neem bij twijfel over de soort of de aanpak contact op met een imkervereniging bij jou in de regio, aangesloten bij de Vereniging Bijenhouders Nederland (VBBN), of raadpleeg de website van je gemeente voor lokale richtlijnen.

1
Honingbijen: waarschuw een imker
Zie je een compacte klomp bijen of een washoningraat, bijvoorbeeld in een schoorsteen, spouwmuur of holle boom? Raak het nest niet aan en neem contact op met een imkervereniging in de buurt. Een imker kan de zwerm vaak vangen en elders onderbrengen.
2
Wilde bijen en hommels: laat ze met rust
Nestelt een enkele bij in een gaatje in de grond of tussen voegen, of vliegen hommels in en uit een bijenhotel of oud muizenhol? Dit is meestal ongevaarlijk. Wilde bijen en hommels zijn niet agressief en verdwijnen vanzelf zodra de larven zijn uitgevlogen. Laat het nest staan.
3
Wespen: wacht bij voorkeur tot het najaar
Hangt er een grijs, papierachtig nest onder een dakrand of in een schuurtje? Wespen vangen in de zomer veel bladluizen en rupsen. Richting het najaar, als het volk afsterft, wordt de activiteit vaak vanzelf minder. Hangt het nest niet direct bij een deur, raam of speelplek, dan is wachten meestal de veiligste keuze.
4
Onbekende soort of nest bij een deur: schakel een professional in
Twijfel je over de soort, hangt het nest op een plek waar je dagelijks langsloopt, of is iemand in huis allergisch voor insectensteken? Neem dan contact op met een erkende ongediertebestrijder of de klantenservice van je gemeente. Zij beoordelen of en hoe een nest veilig verwijderd moet worden.

Wanneer je niet zelf moet ingrijpen

Gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen bij een nest. Dat is vaak niet nodig en brengt risico's met zich mee voor mens, huisdier en de andere insecten in je tuin. Merk je dat er meerdere dieren tegelijk op je afvliegen zodra je in de buurt komt, of reageert het nest opvallend fel op beweging of trillingen, houd dan afstand. Dat gedrag is een signaal om de afweging aan een professional over te laten in plaats van zelf in te grijpen.

Wespen zijn in de zomer nuttig

Van juni tot augustus vangen wespen bladluizen, rupsen en andere insecten om hun larven te voeren, en houden ze op die manier plagen in de tuin natuurlijk in toom. Pas in het najaar, als er geen larven meer te voeren zijn, zoeken volwassen wespen suikers en worden ze op een terras vaker als hinderlijk ervaren.

Wil je voorkomen dat bijen of wespen opnieuw op een ongewenste plek nestelen? Dicht kieren en gaten in muren, schuurtjes en schuttingen af zodra een nest is uitgevlogen of verwijderd, het liefst in de winter wanneer er zeker geen bewoners meer aanwezig zijn. Laat overrijp fruit niet lang op het gazon liggen, want de geur trekt wespen aan. Wil je bijen juist aanmoedigen op een geschikte plek in de tuin, dan werkt een border met bloeiende, inheemse planten beter dan wachten tot ze zelf een gaatje in een muur of dakrand vinden.