Wanneer zaaien, poten en oogsten in de moestuin? Maandkalender

Deze kalender is bedoeld voor iedereen die zelf groenten en kruiden teelt, van een volle moestuinbak in de achtertuin tot potten en bakken op een balkon. De timing van zaaien en uitplanten is in heel Nederland vergelijkbaar, met als belangrijkste ijkpunt de gemiddelde laatste vorstdatum rond 15 mei. Op zandgrond in het oosten en op hoger gelegen percelen kan nachtvorst soms iets later optreden, op zware kleigrond in het westen droogt de bodem in het voorjaar juist langzamer op waardoor je buiten zaaien soms een week later start.

Maart tot half mei: voorzaaien en de eerste zaai buiten

• Voorzaaien binnenshuis vanaf begin maart: tomaat, paprika, aubergine en chilipeper hebben 6 tot 8 weken nodig voor ze naar buiten kunnen. Zaai op een lichte plek bij 15 tot 20 graden.
• Buiten zaaien vanaf half maart, zodra de grond niet meer bevroren is: spinazie, radijs, doperwt, peen en snijbiet kunnen tegen lichte kou.
• Half april: zaai binnen courgette, komkommer en pompoen voor. Zaai buiten sla, rucola en nog meer erwten.
• Vanaf half mei, na de zogeheten ijsheiligen: plant vorstgevoelige gewassen als tomaat, courgette, komkommer, boon en pompoen pas nu buiten.
• Veelgemaakte fout: bij een paar warme dagen eind april alles naar buiten zetten. Een nachtvorst begin mei kan jonge planten in één nacht doden. Wacht tot na 15 mei of bescherm met vliesdoek of een tunnel als je eerder wilt planten.
• Sla, radijs en spinazie zaai je vanaf nu iedere twee tot drie weken opnieuw voor een doorlopende oogst tot in de herfst.

Je herkent een zaailing die klaar is voor buiten aan minstens twee tot drie stevige, donkergroene bladparen naast de kiembladeren en een stengel die niet meer dun of doorschietend aanvoelt. Zet het plantje vanaf een week voor het uitplanten overdag een paar uur buiten op een beschutte plek en haal het 's nachts weer naar binnen, zodat het went aan wind, zon en temperatuurwisselingen. De volledige uitleg over dit hardingsproces en het juiste uitplantmoment vind je in de veelgestelde vragen onderaan dit artikel.

Half mei tot augustus: uitplanten, oogsten en doorzaaien

• Half mei tot juni: plant uitgeharde jonge planten van tomaat, paprika, courgette, komkommer en pompoen buiten op hun plek, met 40 tot 80 centimeter ruimte afhankelijk van het gewas.
• Juni: zaai buiten stambonen, snijbonen, bieten en koolrabi. Doorzaaien van radijs en sla blijft mogelijk, maar bij hitte boven 25 graden kiemen ze minder goed.
• Oogst vanaf juni: radijs na 3 tot 4 weken, zichtbaar aan de rode bol die net boven de grond uitsteekt, sla zodra de kop vol aanvoelt en doperwten zodra de peulen goed gevuld en nog glanzend groen zijn.
• Juli en augustus: hoofdoogst van courgette, het lekkerst geoogst op 15 tot 20 centimeter, komkommer, bonen en de eerste tomaten zodra ze volledig gekleurd zijn en licht meegeven bij aandrukken.
• Eind juli tot half augustus: laatste kans om winterpostelein, veldsla en spinazie voor de winter te zaaien, en om prei en spitskool voor de late oogst uit te planten.

Welke groenten kun je meerdere keren zaaien voor doorlopende oogst

• Radijs: zaai iedere 2 tot 3 weken opnieuw van half maart tot augustus, oogstbaar na 3 tot 4 weken.
• Sla: zaai iedere 2 tot 3 weken opnieuw van half maart tot augustus voor een doorlopende oogst tot in de herfst. Bij temperaturen boven 25 graden kiemt sla minder goed, zaai dan liever in de schaduw of wacht tot het koeler is.
• Spinazie: zaai iedere 2 tot 3 weken opnieuw van half maart tot begin september voor verse oogst verspreid over het seizoen.

September tot februari: laatste oogst en wintergewassen

• September en oktober: oogst pompoen zodra de schil hard is en niet meer indeukt onder je vingernagel, en haal de laatste tomaten en paprika binnen voor de eerste nachtvorst.
• Spruitkool en boerenkool oogst je vanaf oktober. De smaak wordt vaak milder na de eerste nachtvorst, omdat de plant dan meer suikers aanmaakt.
• Prei en winterwortel kun je de hele winter in de grond laten staan en oogsten zodra je ze nodig hebt, zolang de grond niet volledig dichtvriest.
• Winterpostelein en veldsla, gezaaid in augustus, oogst je blad voor blad vanaf november tot in het vroege voorjaar.
• Eenjarige kruiden als basilicum eindigen bij de eerste nachtvorst. Meerjarige kruiden zoals tijm, rozemarijn en salie blijven het hele jaar buiten staan, bieslook en peterselie sterven boven de grond af maar lopen in het voorjaar weer uit.

Wat je nu het beste kunt doen, hangt af van waar je in het seizoen staat. Sta je aan het begin van het jaar, dan is voorzaaien van tomaat en paprika binnenshuis je eerste taak. Is het half mei of later, dan kun je uitplanten zodra de nachten boven de 5 graden blijven. Sta je in de nazomer, dan is dit het moment om winterpostelein en veldsla te zaaien voor de laatste oogst van het jaar.