Wat kun je doen met herfstbladeren?

Gevallen bladeren horen niet bij het groenafval, maar bij je tuingereedschap. Je kunt ze composteren tot voedzame bladaarde, gebruiken als mulchlaag op borders of inzetten als winterbescherming voor kwetsbare planten. Dit werkt in vrijwel elke tuin met bomen in de buurt, van een ruime achtertuin tot een klein balkon met een paar potten. Welke methode het beste past, hangt af van hoeveel bladeren je hebt en hoeveel tijd je erin wilt steken.

Bladcompost maken van gevallen bladeren

1. 1

   Verzamel de bladeren op een droge dag

   Hark of veeg de bladeren bij elkaar in oktober en november, het liefst wanneer ze droog zijn. Natte bladeren klonteren samen en zijn lastiger te verzamelen en te verwerken.

2. 2

   Maak een aparte hoop of een ring van gaas

   Reserveer een hoekje in de tuin of zet een ring van kippengaas neer van ongeveer 1 meter doorsnede. Vul deze met de bladeren, eventueel gemengd met wat gemaaid gras voor extra stikstof.

3. 3

   Houd de hoop vochtig

   Bladcompost verteert alleen bij voldoende vocht. Geef in een droge periode af en toe water, zodat de hoop aanvoelt als een uitgeknepen spons, maar niet drijfnat wordt.

4. 4

   Keer de hoop en wacht af

   Schep de hoop een of twee keer per jaar om zodat er lucht bij komt. Na doorgaans 1 tot 2 jaar ontstaat donkere, kruimelige bladaarde die je als bodemverbeteraar door borders of moestuin kunt werken.

Bladeren als mulch

Verklein bladeren eerst met de grasmaaier of een bladhakselaar voor je ze als mulch gebruikt. Ongehakseld vormen ze al snel een natte, plakkerige deken die weinig lucht doorlaat. Heb je maar een handvol bladeren voor enkele potten op een balkon, dan is een grasmaaier niet nodig: knijp of scheur de bladeren met de hand in kleinere stukken, of gebruik ze ongehakseld in een dunnere laag van 2 tot 3 centimeter, zodat ze niet gaan klonteren. Leg bij grotere hoeveelheden een laag van 5 tot 10 centimeter rond struiken, tussen vaste planten en op kale borderaarde, met een vrije cirkel om de stam zodat die niet vochtig blijft. De laag houdt vocht in de bodem vast, onderdrukt onkruid en houdt het bodemleven ook in de winter actief.

Bladeren als winterbescherming

Voor winterbescherming leg je een dikkere laag van 10 tot 15 centimeter over de wortelstokken van dahlia's, kwetsbare vaste planten en de voet van rozen, met een paar takken erop tegen wegwaaien bij storm. Ook containerplanten op balkon of terras profiteren: leg een dikke laag bladeren bovenop de potgrond of pak de pot in tussen een laag bubbeltjesplastic om de wortels tegen strenge vorst te beschermen. Een veelgemaakte fout is bladeren dik en ongehakseld tegen de stam van een plant aan te leggen. Dat houdt vocht vast tegen de stengel en kan wortelrot veroorzaken. Houd daarom altijd een paar centimeter ruimte vrij rond de stam.

Welke bladeren zijn geschikt en welke kun je beter niet gebruiken

• Snelverterend en breed inzetbaar: blad van berk, beuk, es, linde en de meeste fruitbomen.
• Langzamer verteerd, gebruik in een dunnere laag of composteer apart: eikenblad, dat vrij zuur en taai is.
• Beter apart houden: blad van de walnoot, dat de stof juglon bevat en de kieming van andere planten kan remmen.
• Niet composteren of als mulch gebruiken: bladeren met duidelijke schimmelvlekken of zwarte plekken, deze horen bij het gft-afval.
• Zeef zwerfvuil zoals verpakkingsmateriaal uit de bladeren voor je ze in de moestuin gebruikt.

Bladeren op het gazon: laten liggen of verwijderen

Een dunne, verspreide laag bladeren op het gazon kun je gewoon met de grasmaaier fijnmalen en laten liggen als voedingsbron voor de bodem. Zie je het gras nog duidelijk door de bladeren heen, dan is verwijderen niet nodig. Ligt er na een stormachtige herfstnacht een dichte, aaneengesloten laag, dan is harken of maaien wel verstandig: in het vochtige Nederlandse najaar blijft zo'n laag lang nat en neemt hij licht en lucht van het gras weg, waardoor het gras kan verzwakken of gaan rotten. Laat, als het kan, een hoekje van de tuin met een bladerhoop met rust tot in het voorjaar. Bladhopen bieden egels, insecten en andere kleine tuindieren een overwinteringsplek.