Hoe maak je compost van tuinafval?

Compost maken kost geen geld en geen ingewikkelde apparatuur, alleen tuinafval, een geschikte plek en wat geduld. De basis is simpel: je stapelt bruin materiaal zoals herfstbladeren en snoeihout af met groen materiaal zoals grasmaaisel en groenteresten, houdt de hoop vochtig als een uitgeknepen spons en schept hem regelmatig om zodat er lucht bij komt. In een gemiddelde Nederlandse tuin duurt het proces zes maanden tot een jaar, afhankelijk van het materiaal, de temperatuur en hoe vaak je de hoop omschept.

Welke tuinafval hoort in de composthoop

• Groenteresten, fruitschillen, koffie- en theeresten: groen materiaal, vochtig en snel afbreekbaar
• Gemaaid gras in dunne lagen van 2 tot 3 cm
• Herfstbladeren, dun snoeihout en stro: bruin materiaal, langzaam afbreekbaar en zorgt voor structuur
• Eierschalen en klein plantaardig keukenafval
• Niet geschikt: vlees, vis, zuivel en gekookt voedsel, dit trekt ongedierte aan en rot in plaats van te composteren
• Niet geschikt: zieke plantenresten en wortelonkruid zoals kweekgras of zevenblad, ziektekiemen en wortelstukjes overleven het composteringsproces vaak
• Niet geschikt: geglazuurd of gekleurd papier, kunststof en behandeld hout

Composthoop of -ton aanleggen: plek en systeem

Kies een plek in halfschaduw, rechtstreeks op de aarde, zodat regenwormen en bodemleven erbij kunnen. Volle zon droogt de hoop in de zomer te snel uit, een laag punt waar in de winter water blijft staan zorgt juist voor een te natte, zuurstofarme hoop. Een open composthoop werkt prima in een ruime tuin, een houten bak of kunststof composton houdt de warmte beter vast en oogt netter in een kleinere tuin, en wormcompostering is een compact alternatief voor balkon of terras zonder tuingrond. Wil je weten hoe compost zich verhoudt tot mulch en bladmolm, lees dan het verschil tussen mulch, compost en bladmolm.

1. 1

   Kies en bereid de plek voor

   Egaliseer een plek van minimaal 1 bij 1 meter in halfschaduw, direct op de bodem, niet op tegels of folie.

2. 2

   Leg een grove bodemlaag

   Begin met een laag van ongeveer 10 cm grof snoeihout of takjes. Dit zorgt voor drainage en beluchting van onderaf.

3. 3

   Wissel bruin en groen materiaal af

   Bouw lagen van 5 tot 10 cm op, steeds afwisselend bruin en groen materiaal. Streef naar ruwweg twee tot drie delen bruin materiaal op één deel groen, dat voorkomt een natte, stinkende massa.

4. 4

   Houd de hoop vochtig

   De hoop moet aanvoelen als een uitgeknepen spons: vochtig, maar er mag geen water uitdruipen. Is het materiaal droog, sproei het dan licht aan bij het opbouwen.

5. 5

   Dek de hoop af

   Leg karton, jute of een deksel op de hoop. Dit beperkt uitdroging tijdens warme zomerperiodes, maar is vooral in herfst en winter essentieel: zonder afdekking verzadigt regenwater de hoop, valt de zuurstoftoevoer weg en stagneert het composteringsproces.

Composthoop onderhouden: omscheppen, vocht en temperatuur

Schep de hoop elke vier tot zes weken volledig om met een riek of hark, van buiten naar binnen. Voel je bij het omscheppen dat de kern merkbaar warmer aanvoelt dan de buitenkant en stijgt er lichte damp op, dan is de afbraak actief bezig. Voelt de hoop overal koud en klam aan, dan mist het zuurstof of activiteit en helpt omscheppen met wat extra bruin materiaal. Een veelgemaakte fout is een dikke laag vers gemaaid gras in één keer op de hoop gooien: dit klontert samen tot een slijmerige, zure massa die stinkt. Meng gras daarom altijd direct met droog bruin materiaal zoals verkruimelde bladeren of karton. Een tweede veelgemaakte fout is de hoop in de herfst en winter niet afdekken, waardoor regenwater de hoop verzadigt en het proces stilvalt.