Wat doe je met composthopen, mulch en afval bij achterstallig tuinonderhoud?

Na een dag opruimen in een verwaarloosde tuin sta je vaak met een enorme berg gemengd afval: dode takken, natte bladeren, verrotte plantenresten, misschien een stuk oud tuinhout en een plant die je niet herkent. Voordat je dit weggooit, composteert of verbrandt, sorteer je het eerst in categorieën. Zo voorkom je dat je ziektekiemen verspreidt, ongedierte aantrekt of jezelf blootstelt aan schadelijke stoffen.

Sorteer het afval in categorieën

• Groenafval voor de composthoop: gezonde bladeren, grasmaaisel, onkruid zonder rijpe zaden en dunne, groene snoeiresten.
• Hout voor verbranding of het groenafvalstation: dikke takken, verrotte plankjes en oude schuttingdelen die niet composteren.
• Giftige planten apart houden: bijvoorbeeld taxus, oleander, herfsttijloos of lupine. Deze horen niet op de composthoop en niet bij het gewone groenafval.
• Mogelijk vervuild materiaal naar het groenafvalstation: bouwresten, plastic, verfresten of ander materiaal dat je niet thuis kunt composteren of verbranden.
• Herbruikbaar materiaal apart leggen: rechte takken voor stokken of steunmateriaal, dunne twijgen voor mulch en gezond dik hout voor tuinhout.

Gezondheidsrisico's waar je op moet letten

Vochtig, oud blad kan schimmelsporen bevatten die bij het opwoelen vrijkomen in de lucht. Draag bij grote hoeveelheden droog, stoffig materiaal een stofmasker en werk niet met je gezicht vlak boven de hoop. Dood hout herbergt regelmatig insecten zoals houtwormkevers of oorwormen. Draag handschoenen bij het verplaatsen. Giftige planten zoals herfsttijloos of vingerhoedskruid kunnen huidirritatie of luchtwegklachten veroorzaken bij contact of bij verbranden. Verwijder ze met handschoenen en houd kinderen en huisdieren uit de buurt tot je het materiaal hebt afgevoerd.

Grote hoeveelheden veilig opslaan zonder ongedierte

Een grote hoop tuinafval die weken blijft liggen, trekt al snel ratten, muizen of ander ongedierte aan, zeker als er etensresten of vers gemaaid gras tussen zit. Houd een hoop daarom niet langer dan twee tot drie weken op dezelfde plek liggen zonder dat je er iets mee doet. Plaats de hoop niet tegen een schutting of muur, zodat je hem van alle kanten kunt inspecteren, en dek verse, natte bladeren af met een laag droog materiaal zoals houtsnippers of stro. Zie je gangen, uitwerpselen of ruik je een sterke ammoniakgeur bij de hoop, dan is het tijd om te verwerken of af te voeren in plaats van verder te laten liggen.

Composteren van afval uit een verwaarloosde tuin

Niet al het groenafval is geschikt voor de composthoop. Bladeren en plantenresten met zichtbare schimmelplekken, meeldauw of rotte plekken breng je beter naar het groenafvalstation, omdat een gewone tuincomposthoop vaak niet warm genoeg wordt om ziekteverwekkers volledig af te doden. Onkruid met rijpe zaden hoort om dezelfde reden niet op de hoop: de zaden overleven het composteringsproces vaak en kiemen later alsnog in je border.

1. 1

   Kies een geschikte plek

   Zet de composthoop of -bak op de blote grond, op een halfschaduwe plek, minstens een meter van de schutting of muur zodat je makkelijk kunt keren en inspecteren.

2. 2

   Begin met een luchtige onderlaag

   Leg eerst een laag grove takken of houtsnippers van ongeveer 10 centimeter neer voor drainage en beluchting.

3. 3

   Wissel groen en bruin materiaal af

   Bouw de hoop op in lagen van 10 tot 15 centimeter, afwisselend vochtig groen materiaal zoals grasmaaisel en droog bruin materiaal zoals dorre bladeren of karton.

4. 4

   Laat zieke of giftige planten weg

   Voeg geen plantenresten met schimmelplekken, meeldauw of bekende giftige soorten toe. Breng deze apart naar het groenafvalstation.

5. 5

   Keer de hoop iedere vier tot zes weken

   Keer het materiaal met een riek om zuurstof toe te voegen. Een goed werkende hoop voelt vanbinnen warm aan en ruikt naar aarde, niet naar rotte eieren of ammoniak.

6. 6

   Gebruik de compost na vier tot twaalf maanden

   De compost is klaar voor gebruik zodra je de oorspronkelijke materialen niet meer herkent en de structuur donker en kruimelig aanvoelt.

Takken en hout hergebruiken als mulch of tuinhout

Dunne, gezonde takken en snoeihout hoef je niet af te voeren. Een tuinhakselaar, vaak te huren bij een bouwmarkt of gereedschapsverhuur, versnippert dit materiaal tot mulch die je rond borders en onder heesters kunt aanbrengen. Een laag van 5 tot 8 centimeter houdt onkruid onderdrukt en vertraagt uitdroging van de bodem in droge zomerperiodes. Dikkere, gezonde stammen of takken kun je bewaren als tuinhout, bijvoorbeeld voor een border afscheiding, een insectenhotel of steunpalen.

Wanneer breng je afval naar het groenafvalstation of schakel je hulp in

• Bij grote hoeveelheden zieke of schimmelaangetaste bladeren die niet passen in een gewone thuiscomposthoop.
• Bij vermoeden van asbest in oud bouwmateriaal of dakresten: nooit zelf verwijderen.
• Bij grote hoeveelheden giftige planten of onkruid met rijpe zaden.
• Bij dode takken hoog in een boom of een instabiele boom: schakel een boomverzorger in in plaats van zelf te klimmen.
• Bij vermoeden van chemisch vervuilde grond of resten van bestrijdingsmiddelen: breng dit gescheiden naar het groenafvalstation en vraag daar naar de juiste afvoerroute.

Om te voorkomen dat je opnieuw met zo'n grote afvalberg komt te zitten, helpt het om tuinafval voortaan gelijk te verwerken in plaats van te laten opstapelen. Composteer gezond materiaal doorlopend in kleine hoeveelheden, breng zieke planten en dik hout direct na het snoeien naar het groenafvalstation en controleer nieuwe aanwinsten in de tuin op ziekteverschijnselen voordat je ze op de composthoop gooit. Zo blijft onderhoud behapbaar en voorkom je dat achterstallig werk zich weer opstapelt.