Wanneer en hoe plant je een boom of struik in Nederland?

De beste periode om een boom of struik te planten in Nederland is de herfst, van half oktober tot begin december, met als tweede optie het vroege voorjaar, van eind februari tot half april. In deze periodes is de grond vochtig genoeg om aan te slaan, maar niet bevroren of drassig, en heeft de plant tijd om wortels te vormen voordat de zomerdroogte of de groeispurt begint. Bomen en struiken die je in de herfst plant, profiteren van een winter waarin de wortels rustig kunnen doorgroeien terwijl het blad nog niet actief is.

Waarom herfst en vroeg voorjaar het beste werken

In het Nederlandse klimaat is de bodem vanaf oktober meestal goed doorvochtigd door de eerste herfstregens, terwijl de grond nog niet sterk is afgekoeld. Wortels groeien door zolang de bodemtemperatuur voldoende hoog blijft, ook als de plant zelf al in rust is. Daardoor kan een in oktober geplante struik voor de winter al nieuwe haarwortels vormen, wat de aanslag in het voorjaar verbetert. Plant je pas in het voorjaar, dan mist de plant deze wintervoorsprong en moet hij wortels en blad tegelijk ontwikkelen, wat meer stress geeft bij een droge periode in mei of juni.

Blote wortel, container of kluit: wat is het verschil

• Blote-wortelplanten: geleverd zonder grond om de wortels, alleen verkrijgbaar in het najaar en vroege voorjaar wanneer de plant in rust is. Voordeel is een lagere prijs en snelle aanslag, mits je ze binnen enkele dagen na aankoop plant.
• Containerplanten: gekweekt en verkocht in een pot met grond, het hele jaar verkrijgbaar. Handig als je buiten het hoofdplantseizoen moet planten, maar in de zomer is dan wel intensievere begieting nodig.
• Kluitplanten, ook wel bal en wortelkluit genoemd: de wortelkluit is met jute of gaas bij elkaar gehouden, gebruikelijk bij grotere bomen en coniferen. Plant deze bij voorkeur in het najaar of vroege voorjaar, net als blote wortel, omdat de kluit gevoelig is voor uitdroging.

De plantplek voorbereiden en de boom of struik planten

1. 1

   Controleer de grond

   Knijp een handvol grond samen. Valt hij uiteen, dan is de grond werkbaar. Blijft hij een natte klont, dan is de grond te drassig om te planten. Wacht dan een paar dagen, vooral op klei of veengrond die water langer vasthoudt dan zandgrond.

2. 2

   Graaf een plantgat

   Maak het plantgat twee keer zo breed als de wortelkluit of wortelpluim, en ongeveer even diep als de kluit hoog is. Los de bodem van het gat losjes met een spade, zodat wortels er gemakkelijk doorheen kunnen groeien.

3. 3

   Plaats de plant op de juiste diepte

   Zet de boom of struik zo in het gat dat de bovenkant van de kluit of het worteldek gelijk ligt met het maaiveld. Te diep planten verstikt de wortelhals, te ondiep laat wortels droogvallen.

4. 4

   Vul aan en druk aan

   Vul het gat met de uitgegraven grond, eventueel gemengd met wat compost bij arme zandgrond. Druk de grond aan met je voet zodat er geen luchtzakken overblijven, zonder de grond te verdichten tot een harde korst.

5. 5

   Geef eenmalig ruim water

   Geef direct na het planten eenmalig 15 tot 20 liter water per plant, ook als de grond al vochtig aanvoelt. Deze eenmalige gift zorgt dat de grond rond de wortels goed aansluit en spoelt luchtholtes weg die bij het aanvullen zijn ontstaan.

6. 6

   Breng een laag mulch aan

   Leg na het watergeven een laag van 5 tot 8 centimeter organische mulch, zoals houtsnippers of compost, rond de plant zonder de stam te raken. Dit houdt de bodem vochtiger en onderdrukt onkruid dat vocht en voedingsstoffen wegneemt.

De eerste maanden: water geven en aanslag herkennen

In de eerste acht tot twaalf weken na het planten is water geven de belangrijkste taak, vooral bij een droge periode in het najaar of een warme voorjaarsmaand. Geef bij droog weer ongeveer een tot twee keer per week 10 tot 15 liter water per plant, rechtstreeks bij de wortelkluit. Je herkent een goede aanslag aan stevige, buigzame twijgen en knoppen die in het voorjaar zwellen. Verdorde of bruin verkleurende twijgpunten wijzen vaak op te weinig water of een te diep geplante wortelhals.

Herfst of voorjaar kiezen voor jouw tuin

Op zware kleigrond blijft de bodem in het voorjaar vaak nog lang koud en nat, waardoor je beter kunt wachten tot de grond is opgewarmd en enigszins is opgedroogd, meestal vanaf eind maart. Op zandgrond, die sneller opwarmt en uitdroogt, heeft najaarsplanting vaak de voorkeur, omdat de plant dan de winter kan gebruiken om wortels te vormen voordat de zomerdroogte begint. Op een winderige of zonnige standplaats is een najaarsplanting eveneens gunstig, terwijl een beschutte plek in een kleine tuin of een pot op een balkon ook in het vroege voorjaar goed te doen is, mits je de eerste maanden voldoende water geeft.